≡ Menu
calligraphic drawing by Hua Jun

Cyfnewid Papurau

6 Ebrill- 3 Mai 2019

陈旭江 Chen Xujiang, 陈焰 Chen Yan, 管怀宾 Guan Huaibin, 古榕 Gu Rong, 黄骏 Huang Jun, 花俊 Hua Jun, 石冰 Shi Bing, 王曦 Xi Wang, 张浩 Zhang Hao, 周晋 Zhou Jin
Iwan Bala, Richard Cox, Ifor Davies, Dave Gould, Mary Husted, Sue Hunt, Maggie James, Philip Nicol, Valerie Coffin Price, Lois Williams, Sue Williams.

Yn 2004-5 treuliodd Mary Husted gyfnod yn gweithio a theithio yn Hong Kong a China, lle daeth ar draws y llyfrau plygu â ddefnyddir gan lawer o artistiaid yno. Cafodd ei chynhyrfu gan y posibiliadau a gynigiai’r fformat hwn ar gyfer ffyrdd newydd o ddat-blygu a chyflwyno llun. Pan ddaeth adref rhoddodd nifer o lyfrau plygu gwag i wahanol ffrindiau artistig, o Gymru’n bennaf, ond rhai o Awstralia a Hong Kong hefyd. Arweiniodd hyn at yr arddangosfa yn 2012, ‘Llyfrau Agored: Un Artist ar Bymtheg a’r Llyfr Tsieineaidd sy’n Plygu’ yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth. Cafodd yr arddangosfa dderbyniad da iawn ac aeth ymlaen i leoliadau eraill, gan ychwanegu artistiaid lleol newydd yn raddol wrth symud o le i le ac o wlad i wlad. Ym mis Tachwedd 2013, yn dilyn gwahoddiad i gymryd rhan yn Decanter Ink, yn Amgueddfa Gelf Gyfoes Sanshang, Hangzhou, Tsieina, roedd ein llyfrau’n rhan o sioe gyda 40 o artistiaid Tsieineaidd i ddathlu’r llyfr plygu. Ers hynny, mewn prosiect cydweithio rhwng y grŵp hwn o artistiaid Cymreig ac Amgueddfa Sanshang, mae Llyfrau Agored wedi teithio i Awstralia, Hong Kong, Canada, India a’r Unol Daleithiau. Ymhob gwlad y glaniwn ynddi, gwahoddir artistiaid lleol newydd i gymryd rhan. Erbyn hyn mae gennym dros gant o lyfrau.

Fel y llyfrau eu hunain, mae’r arddangosfa’n dat-blygu ac yn ehangu. Mae bellach yn gyfnewidfa drawsddiwylliannol lle caiff syniadau eu cyfnewid rhwng artistiaid, celfgarwyr a’r cyhoedd yn gyffredinol.

Ers y sioe ‘Llyfrau Agored’ yn Amgueddfa Gelf Gyfoes Sanshang yn Hangzhou yn 2013, gwyntyllwyd y syniad y gallai nifer o artistiaid o’r grŵp ‘Llyfrau Agored’ anffurfiol greu sioe ddarluniau gyda’i gilydd. Roeddem yn awyddus i ddatblygu’r ysbryd o ddeialog agored, trawsddiwylliannol a sefydlwyd gan y Llyfrau Agored. Mae ein cyfeillion Tsieineaidd yn sôn am y ‘rhodd’. O’r dechrau un roedd ‘rhoi’ yn ganolog i ethos Llyfrau Agored, ac mae’r man cychwyn syml hwn wedi arwain at gyfnewidfa hynod, o ran arbenigedd, techneg, syniadau a phrofiad.

Mae’r arddangosfa bresennol, ‘Cyfnewidfa Bapur’ yn cyflwyno’r her: beth sy’n digwydd os cyfnewidiwn ein defnyddiau gweithio arferol? Ar y dechrau fe feddylion ni y gellid anfon papurau reis at artistiaid Cymru, a phapurau dyfrlliw at artistiaid Tsieina. Ond wrth inni ddatblygu’r syniad mewn sgyrsiau gyda’n cyfeillion o Tsieina, sylweddolwyd fod defnyddiau Gorllewinol eisoes ar gael yn rhwydd yn Tsieina ac mai ‘her’ fwy priodol fyddai anfon hen fapiau, posteri a thudalennau llyfrau gyda naws ddigamsyniol Ewropeaidd at eu hartistiaid nhw. Yn y Gorllewin mae traddodiad hir o arlunio gyda’r torlun /collage/papier collé a’r deunydd parod, ac er bod ein cyd-artistiaid o Tsieina’n amlwg yn gweithio fel hyn yn achlysurol, nid yw’n fan cychwyn arferol yn y stiwdio. Mae’r defnydd yn troi’n rhywbeth i’w archwilio, ei rwygo, ei ail-greu, a does dim lle i’r rheolau arferol.

Yn y broses flêr o greu gwaith celf, mae defnyddiau a’u nodweddion yn ganolog i holl ymarfer yr artist. Ym mha bynnag ddiwylliant y cawn ein magu, deuwn yn gludwyr traddodiadau maith y byddwn yn eu harchwilio a’u herio. Mae’r cwestiynau sydd wedi’u codi ynglŷn â chanfod tir cyffredin rhwng artistiaid sy’n dod o draddodiadau maith ond gwahanol mewn byd sy’n crebachu’n ddaearyddol o hyd, a’r potensial ar gyfer camddealltwriaeth yn ogystal â chyd-gyfoethogi, yn fy marn i, wedi ymestyn y ddeialog sydd, gobeithio, yn rhan hanfodol o’r Gyfnewidfa Bapur yn y prosiect Llyfrau Agored.

Bydd yr arddangosfa i’w gweld yn BayArt o 6 Ebrill – 3 Mai 2019. I gyd-fynd â’r sioe hon mae arddangosfa Llyfrau Agored yn Oriel Gelf Ganolog y Barri o 13 Ebrill – 11 Mai 2019, lle bydd rhai o’r llyfrau plygu yn cael eu harddangos ynghyd â gweithiau ar bapur.